Հիմնադիր և հրատարակիչ
«Սյունյաց աշխարհ» ՍՊԸ

ՀՀ, Սյունիքի մարզ, ք.Կապան, Շահումյան 20/32
Հեռ.` 0285 5 25 63
ԵՐԵՔՇԱԲԹԻ
20 հոկտեմբերի 2009
No 20 (192)
 
ԱՋԱԿՑԵՔ
Կապանաբնակ Վիկտորյա Սարգսյանին այցելելու առիթը նրա ծնողների ցանկությունն էր պատմել իրենց օգնության ձեռք մեկնողների մասին. այդուհանդերձ, երկուսուկեսամյա աղջնակը բարեսիրտ մարդկանց աջակցության դեռ մեծ կարիք ունի:
ՍՊՈՐՏ
40 ֆուտբոլային հանդիպումների գործը, որը կարող է վերածվել կոռուպցիոն սկանդալի:
Հարցազրույց "Էյ-ի-ջի" սերվիս ՍՊ ընկերության Սյունիքի գազի համակարգի տեխնիկական սպասարկման ծառայության պետ Գառնիկ Հակոբյանի հետ
Սեպտեմբերի 24-ին աշխատանքային այցով մարզ այցելեց ՀՀ փոխվարչապետ, տարածքային կառավարման նախարար Արմեն Գեւորգյանը:
ՀՀ ԱՆ Դատական ակտերի հարկադիր կատարման ծառայության ղեկավարության պատվիրակությունը հանրապետության գլխավոր հարկադիր կատարողի գլխավորությամբ ս/թ հոկտեմբերի 6-7 աշխատանքային այցով մեկնեց Վայոց Ձորի եւ Սյունիքի մարզեր:
ՀՀ ԳԱԱ "Գիտություն" հրատարակչությունը լույս է ընծայել "Քաջարան. բնությունը եւ էկոլոգիան" ուսումնական ձեռնարկը:
Սեպտեմբերի 5-ի Սիսիանի թիվ 4 մանկապարտեզում 21 երեխաների մոտ ախտորոշվել էր սննդային թունավորում, սակայն ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ վարակի աղբյուրը եղել է մարդը:
"Ռուս-հայկական բարեկամության "Россияне" կազմակերպությունը ջանում է ոչ միայն մերձեցնել մարզկենտրոնի ռուսալեզու բնակչությանը, այլեւ կապեր է հաստատել Հայաստանում Ռուսաստանի Դաշնության դեսպանատան հետ:
Սփռոցի վրա լցված ցորեն, կարմրաթուշ խնձորներ, խնոցի, գյուղական կահ-կարասի: Ն. Ադոնցի անվան Սիսիանի թանգարանում նշվում է հացի տոնը, որը կազմակերպվում է "Եվրոպական ժառանգության օրերի" շրջանակում:
Տարեց ագարակցիները խոստովանում էին, որ իրենց քաղաքը երբեք այդքան տոնական, այդքան մարդաշատ չի եղել, այդքան շնորհավորանքներ չեն հնչել:
Այս տարվա սեպտեմբերի 1-ը Կապանի N1 միջն. դպրոցում 40 տարի դասավանդած ուսուցչուհի Լենա Գաբրիելյանի համար ոչ միայն սիրելի աշակերտների ու կոլեկտիվի նոր ուսումնական տարին շնորհավորելու, այլեւ նրանց հրաժեշտ տալու օր էր...
Սեպտեմբերի 25-ի արեւոտ օրը մարզկենտրոնում անցավ մարզական նշանաբանով:
ՀԱՅԱՑՔ ՍՅՈՒՆԻՔԻՑ
Երկրի քաղաքական ղեկավարությունը պետք է կասեցնի հայ-թուրքական ստորագրված արձանագրությունների խորհրդարանական վավերացումը եւ քննարկման առարկա դարձնի խնդրո առարկայի հետ կապված վիճահարույց բոլոր հարցերն ու հակոտնյա կարծիքները:
ՀԱՆՔԱՐԴՅՈՒՆԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆ
"Դինո Գոլդ Մայնինգ Քամփնի" ՓԲԸ-ն պատրաստվում է կոնսերվացնել Կապանի կենտրոնական հանքավայրը, հրաժարվել այն շահագործելու արտոնագրից եւ հանքը հանձնել պետությանը:
ՎԵՐԱՓՈԽՎՈՂ ԱՐԺԵՔՆԵՐ
Կապանն արդարացիորեն հպարտանում է իր մեծագույն զավակներից մեկով` Արամ Մանուկյանով: Չնայած հանրագիտարանային աղավաղումներին` Արամ Մանուկյանը (Սարգիս Հովհաննիսյան) 130 տարի առաջ ծնվել է ոչ թե Շուշիում, այլ Զեյվա-Դավիթբեկ գյուղում: Երկու տարեկանում` հորը կորցնելուց հետո է մոր հետ տեղափոխվել Արցախ: Մոր երկրորդ ամուսնության գրանցման ընթացքում է Սարգիս Հովհաննիսյանը ստացել հոր` Արամի անունը եւ մոր երկրորդ ամուսնու ազգանունը` Մանուկյան: Այդ ամենի մասին վկայում են դավիթբեկցիները եւ մասնավորապես Սաֆար Եղիազարյանը ("Սյունյաց երկիր", N-4, 2009թ.):
ՃԱՆԱՊԱՐՀԱՇԻՆՈՒԹՅՈՒՆ
"Կապանի ՃՇՇ" ՍՊ ընկերության տնօրեն Արարատ Կարապետյանին հոկտեմբերի 14-ին հանդիպեցինք Քաջարան-Կապան մայրուղուց Գեղի ձգվող ճանապարհին, ուր աշխատանքային իսկական եռուզեռ էր: Իրականացվում էին ե՛ւ հողային, ե՛ւ ասֆալտապատման, ե՛ւ կոմունիկացիաների հիմնանորոգման աշխատանքներ` մեծ քանակությամբ տեխնիկայի եւ մարդկանց ընդգրկմամբ: "Այսօրվա վիճակին հասել ենք տարիների քրտնաջան աշխատանքով, - մեր օրերի համար հազվադեպ այդ աշխուժությունը ներկայացնելիս ասաց տնօրենը: - Տասը տարի առաջ, երբ դարձա տնօրեն, 34 մարդ էր աշխատում ձեռնարկությունում, հազիվհազ էինք ապահովում ընկերության գործունեությունը, ինչում մեզ առաջին տարիներին աջակցում էր Քաջարանի կոմբինատը":
ՀԱՅ - ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ս.թ. հոկտեմբերի 10-ին Հայաստանի եւ Թուրքիայի արտգործնախարարներ Է.Նալբանդյանն ու Ա.Դավութօղլուն Ցյուրիխի Համալսարանի գլխավոր սրահում ստորագրեցին երկու երկրների միջեւ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին արձանագրությունը:
"Լուռ ապաշրջափակում", "Բաց սահման պահանջատերերի միջեւ", "Արեւմտյան ճակատում` անփոփոխ", "Շահումն ու շահողը` անհայտ", "Քայլ ձիով" հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման այս 5 սցենարների շուրջ էր Մարդկային զարգացման միջազգային կենտրոնի նախաձեռնությամբ Սիսիանում կազմակերպված քննարկումը:
Եթե հայ-թուրքական արձանագրությունների նախաստորագրումից հետո մայրաքաղաքում թեկուզեւ երեւութական քննարկումներ ու բանավեճեր էին ընթանում, եւ շարունակվում են ընթանալ դրանց ստորագրումից հետո, ապա հեռավոր Սյունիքում դրանք բացակայում են, եւ մարդկանց մեծ մասը կա՛մ անտարբեր է հայ իրականության ներկայիս ամենալուրջ խնդրի հանդեպ, կա՛մ պարզապես կողմնորոշում չունի այդ հարցի նկատմամբ, քանզի տեղյակ չէ դրանց բովանդակությանը:
ՀԱՅ - ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ
Հոկտեմբերի 2-ից 3-ը Նախիջեւանում տեղի ունեցավ թյուրքախոս ժողովուրդների նախագահների 9-րդ գագաթնաժողովը, որին մասնակցում էին Թուրքիայի, Ադրբեջանի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի նախագահները, Թուրքմենստանի փոխնախագահը:
ԼՈՒՐԵՐ
Նախագահ Սերժ Սարգսյանի սեպտեմբերի 17-ի հրամանագրով Հայաստանի Հանրապետության անկախության հռչակման 18-րդ տարեդարձի առթիվ, առողջապահության զարգացման գործում ունեցած նշանակալի ավանդի համար Սիսիանի բժշկական կենտրոնի ինֆեկցիոն բաժնի վարիչ Մարիա Պետրոսյանը պարգեւատրվել է "Մխիթար Հերացի" մեդալով: Մատաղ սերնդի կրթության եւ դաստիարակության գործում ներդրած նշանակալի ավանդի եւ բազմամյա վաստակի համար Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր մանկավարժի պատվավոր կոչում է շնորհվել Գորիսի թիվ 6 միջնակարգ դպրոցի ուսուցչուհի Կարինե Ավյանին, իսկ Ագարակ քաղաքի միջնակարգ դպրոցի ուսուցչուհի Ալվինա Համբարձումյանը պարգեւատրվել է "Մովսես Խորենացի" մեդալով:
Ուսուցչի օրվա կապակցությամբ ամփոփված հանրապետական ամենամյա մրցույթի արդյունքներով այս տարի "Տարվա լավագույն դաստիարակ" անվանակարգի մրցանակակիր է ճանաչվել Կապանի N6 մանկապարտեզի դաստիարակ Անահիտ Այվազյանը, որին ՀՀ վարչապետը ավտոմեքենայի բանալի է հանձնել:
Սեպտեմբերի 11-ին Սյունիքի մարզպետարանի նիստերի դահլիճում տեղի ունեցավ մարզխորհրդի նիստ: Այն վարում էր մարզպետ Սուրեն Խաչատրյանը: Զեկույցներով հանդես ունեցան մարզպետարանի վարչության պետերը: Ֆինանսների եւ սոցիալ-տնտեսական զարգացման վարչության պետ Աշոտ Մարդյանը նշեց, որ 2009թ. (2008թ. նույն ժամանակահատվածի համեմատ) փաստացի մուտքերն ավելացել են 148 մլն դրամով: Միաժամանակ համայնքներում անփոփոխ վիճակում է համայնքային սեփականություն հանդիսացող գյուղատնտեսական նշանակության հողերի վարձակալության վարձավճարների հավաքման գործընթացը (Նորաշենիկ, Դավիթ-Բեկ, Բարձրավան, Ն.Խոտանան, Հալիձոր եւ այլն): Գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության վարչության պետ Քաջիկ Խաչատրյանի փոխանցմամբ` ընթացիկ տարում գյուղատնտեսությանը հասցված վնասը նախնական հաշվարկներով կազմել է մոտ 30 մլրդ դրամ: Ք.Խաչատրյանը նշեց, որ գյուղացիական եւ ֆերմերային տնտեսություններում առկա են մի շարք հիմնախնդիրներ, մասնավորապես շուկայում մեկ լիտր դիզելային վառելանյութն արժե 310-320 դրամ, այն դեպքում, երբ 1կգ հացահատիկն ալրաղացներն ընդունում են 80-95 դրամով, իսկ հացահատիկի մեկ հեկտարի միջին բերքը կազմում է 10-13 ցենտներ: Տվյալ պարագայում գյուղացիական եւ ֆերմերային տնտեսությունները գնում են ոչ շահավետ արտադրության ճանապարհով:
Քաջարանում բացվել է "Ամերիաբանկ" ՓԲԸ մասնաճյուղ: "Ամերիաբանկը" Քաջարանի մասնաճյուղն ապահովել է բարձրակարգ, արդիական տեխնիկական միջոցներով: Մասնաճյուղն իրականացնելու է գլխամասային գրասենյակի սպասարկման մակարդակին հավասար սպասարկում:
Հոկտեմբերի 3-ին վերստին իր դուռը բացեց Գորիսի տարածաշրջանի Սվարանց գյուղի սուրբ Գրիգոր (Հազարափրկիչ) եկեղեցին: 1705 թվականին կառուցված եկեղեցին խորհրդային տարիներին վերածվել էր պահեստի, իսկ վերջին ժամանակներս կիսախարխուլ վիճակում էր: Մոսկվայաբնակ սվարանցիներ Արթուր Առաքելյանի եւ Վրեժ Գալստյանի օժանդակությամբ հիմնանորոգվեց գյուղի հավատի տաճարը, բարեկարգվեցին նրա շրջակայքը եւ դեպի եկեղեցի տանող ճանապարհը: Եկեղեցու վերաբացման արարողությանը մասնակցում էին Սյունյաց թեմի առաջնորդ Աբրահամ վարդապետ Մկրտչյանը, սպասավորներ Մայր աթոռ Սուրբ Էջմիածնից, հանրապետության տարբեր վայրերում բնակվող սվարանցիներ, բազմաթիվ հյուրեր:
Հոկտեմբերի 9-ին Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի Կապանի մասնաճյուղի հյուրն էր "ՎիվաՍել-ՄՏՍ"-ի գլխավոր տնօրեն Ռալֆ Յիրիկյանը: "ՎիվաՍել-ՄՏՍ` բիզնես, որն ունի առաքելություն". այս թեմայով գլխավոր տնօրենը հանդես եկավ դասախոսությամբ, որը բովանդակում էր կարճ ժամանակահատվածում զգալի հաջողության հասնելու "ՎիվաՍել-ՄՏՍ"-ի գաղտնիքը, ընկերության ներսում կարեւորվող արժեքները, Հայաստանի առաջատար բջջային օպերատորի կառավարման նոր մոդելով առաջնորդվելը: Դասախոսությունը, ըստ բանախոսի, հրաշալի միջոց է շուկայական մրցակցության, արդյունավետ մարքետինգի եւ առհասարակ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի զարգացման հեռանկարն իրագործելու համար: Շուտով Հայաստանի հեռահաղորդակցության դաշտ մուտք կգործի նոր օպերատոր: Տնօրենի հավաստմամբ` իրենք մրցակցությանը դիմագրավելու քայլեր ունեն. մի քանի օր առաջ թարմացվել է սակագնային պլանը, րոպեավճարը ցանցի փաթեթի մեջ դարձել է 15 դրամ, բայց նաեւ փաստեց, որ հեռահաղորդակցման դաշտում մրցակցությունն աշխուժանալու է:
Հոկտեմբերի 8-ի նիստում ՀՀ կառավարությունը որոշել է հիմնադրել "Գյումրու տնտեսական զարգացման" հիմնադրամ: Այս առնչությամբ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը կարեւորել է նաեւ երկրի այլ վայրերում, այդ թվում` Մեղրիում ազատ տնտեսական գոտիների ստեղծման աշխատանքի արագացումը` ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարին հանձնարարելով մինչեւ ընթացիկ ամսվա վերջը քննարկման ներկայացնել համապատասխան փաստաթղթերը:
Հայ-ադրբեջանական հակամարտության տարիներին հարեւան հանրապետությունից բռնագաղթած մեր հայրենակիցների մեծ մասը ոչ միայն այնտեղ թողեց տարիների չարչարանքով ստեղծված ունեցվածքը, այլեւ Ադրբեջանում բնակության տարիներին ձեռք բերած աշխատանքային ստաժը հաստատող փաստաթղթեր: ՀՀ կառավարության 2009 թվականի օգոստոսի 10-ի թիվ 607 որոշմամբ ստեղծվել է հանձնաժողով, որին լիազորվել է Ադրբեջանից Հայաստան բռնագաղթած անձանց ստաժների հաստատման գործառույթը: Հանձնաժողովին ներկայացված դիմումներում նշվում են տվյալներ Ադրբեջանում բնակության տարիներին ձեռք բերած ստաժի մասին, որից հետո հանձնաժողովը քննության է ենթարկում դրանք: Հավաստի տվյալներ լինելու դեպքում հարեւան հանրապետությունում աշխատած տարիները համարվում են ապահովագրական ստաժ: Իսկ մինչ այդ այն բռնագաղթածները, ովքեր ունեն աշխատանքային ստաժը հաստատելու խնդիր, կարող են դիմել սոցիալական ծառայության տարածքային գործակալություններ` դիմումին կցելով անձնագրի եւ սոցիալական քարտի պատճենները:
"Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ"-ի հիմնական բաժնետեր "Քրոնիմետ" ընկերության կողմից իրականացվում է Սյունիքի մարզի Քաջարան քաղաքում ռաֆինացված, մաքուր պղնձի գործարանի կառուցման ծրագիր: Այստեղ կարտադրվեն նաեւ պղնձալարեր:
Ինչպես "Արմենպրես"-ի հետ զրույցում նշեց ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության արդյունաբերության վարչության պետ Հայկ Միրզոյանը, գործարանի ստեղծումը եւ գործարկումը հնարավորություն կտա Հայաստանում վերականգնել լարերի արտադրությունը: Ծրագրի իրականացման համար անհրաժեշտ ներդրումների ծավալը շուրջ 100 մլն եվրո է: Գումարի մի մասն ընկերությունը նախատեսում է վարկի տեսքով ստանալ Վերակառուցման եւ զարգացման եվրոպական բանկից:
Հ.Միրզոյանի խոսքով` պղնձալարերի արտադրությունը պետք է կազմակերպվի բոլորովին նոր, աշխարհում դեռեւս չփորձարկված տեխնոլոգիաներով, որոնց կիրառման պարագայում հաշվի են առնված բոլոր հնարավոր ռիսկերը: Գործարանի կառուցումը, հնարավոր է, արդեն ավարտման շեմին կամ ավարտված լինի 2010-ի տարեվերջին: 2011-ից արդեն Հայաստանում կարտադրվեն մաքուր պղինձ եւ պղնձալար:
Հոկտեմբերի 7-ը ավանդաբար նշվում է որպես գրադարանավարի օր: Սյունիքի մարզային գրադարանի սպասարկման բաժնում հավուր պատշաճի նշեցին տոնը: Գրադարանավարներին շնորհավորելու էին եկել Սյունիքի մարզպետ Սուրեն Խաչատրյանը, ընթերցասերներ, դպրոցականներ: Տնօրեն Սուսաննա Մինասյանը ներկայացրեց մարզային գրադարանի ձեռքբերումները եւ անելիքները: Կապանի թիվ 1 դպրոցի աշակերտները հանդես եկան գրքին եւ նրա նվիրյալներին նվիրված գրական-երաժշտական համադրույթով, հրապարակվեց Կապանի քաղաքապետ Արտուր Աթայանի շնորհավորական ուղերձը: Հայտնվեց, որ մարզային գրադարանի գրադարանային հավաքածուի համալրման եւ մշակման բաժնի վարիչ Անուշ Ներսիսյանը գրադարանային ոլորտում ունեցած նշանակալի ավանդի եւ մշակույթի բնագավառում երկարամյա աշխատանքային գործունեության համար պարգեւատրվել է ՀՀ մշակույթի նախարարության պատվոգրով:
Սյունիքի մարզպետ Սուրեն Խաչատրյանը մարզային գրադարանի կոլեկտիվին, բոլոր գրադարանավարներին եւ ընթերցողներին շնորհավորելով օրվա առթիվ, համոզմունք հայտնեց, որ գրադարանավարներին հուզող խնդիրները այսուհետ լինելու են մարզային իշխանությունների ուշադրության կենտրոնում:
Սեպտեմբերի 22-24-ը Կապանում անցկացվելու է մարդու իրավունքների եւ խաղաղության "Ես մարդ եմ" խորագրով հարավկովկասյան կինոփառատոնը: Կինոփառատոնը մրցութային չէ, ցուցադրվելու են արտասահմանյան վավերագրական կինոնկարներ, որոնցում քննարկվում են խաղաղության եւ մարդու իրավունքների հիմնախնդիրները: Փառատոնը 3 տարվա պատմություն ունի եւ Հայաստանում անցկացվում է երկրորդ անգամ: Նախապես հայտարարվել էր մրցույթ, ու հայտերի հիման վրա ընտրվել են փառատոնի անցկացման վայրերը: Կապանում մրցույթը շահել է եւ կինոփառատոնը կկազմակերպի "Երկյակ" հ/կ-ն: Բացի Կապանից այն տեղի կունենա Վայքում, Վանաձորում, Նոյեմբերյանում ու Երեւանում, նաեւ Արցախում: Ֆիլմերն ընտրել են Հարավային Կովկասից, Չեխիայից եւ Գերմանիայից ներկայացված` 11 անկախ փորձագետներից կազմված ժյուրիի անդամները, իսկ յուրաքանչյուր կազմակերպություն իր համար 10 ֆիլմից ընտրել ու 3 օրվա ընթացքում ցուցադրելու է 6 ֆիլմ. դրանք տեղերում ներկայացվելու են համապատասխան թարգմանությամբ, իսկ ցուցադրումից հետո լինելու են քննարկումներ: Փառատոնի իրականացմանը աջակցում են "Բաց հասարակություն-Վրաստան" եւ Հայնրիխ Բյոլի անվան հիմնադրամները:
Կապանում փառատոնը տեղի կունենա "Արծվատուն" դահլիճում, կցուցադրվի օրական 2 ֆիլմ, մուտքն ազատ է:
Կապանի մշակույթի կենտրոնի բեմահարթակը հոկտեմբերի 3-ին տրամադրվել էր Գյումրու Վարդան Աճեմյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնին, որը հանդիսատեսի դատին ներկայացրեց "Իմ տունը քո տունը չէ" երկու մասից կատակերգությունը: Նախկինում ստեղծագործությունը կոչվում էր "Հեռախոսային զանգ": Երկու ընտանիքի միեւնույն բնակարանի օրդեր են հատկացնում. մեկը բնակարանը ստացել էր, երբ հերթը հասել էր, մյուսը իր նպատակին հասել էր հեռախոսային զանգով: Զավեշտի հասնող այս կենցաղային միջադեպի վրա էլ հյուսվում են բեմադրության իրադարձությունները: Հանրապետության վաստակավոր արտիստ, գլխավոր հերոսի դերակատար Խաչիկ Բադալյանի հավաստմամբ կատակերգությունը երկու տասնամյակ է, ինչ թատրոնի խաղացանկում է: