Հիմնադիր և հրատարակիչ
«Սյունյաց աշխարհ» ՍՊԸ

ՀՀ, Սյունիքի մարզ, ք.Կապան, Շահումյան 20/32
Հեռ.` 0285 5 25 63
ՀԻՆԳՇԱԲԹԻ
17 դեկտեմբերի 2009
No 24 (196)
 
Գորիսի նախկին "Գամմա" գործարանի հարեւանությամբ այս տարվա ապրիլից սկսվել է տարածաշրջանային սրտաբանական կենտրոնի շինարարությունը, որը "Հայաստան" համահայկական հիմնադրամի միջոցով իրականացնում է "Կարալանս" ՍՊ ընկերությունը:
անգամ Գորիսի №4 ավագ դպրոցի ուսումնական շենքի նորոգումը հետաձգվում է, իսկ աշակերտությունը, խցկված փոքրիկ շենքի մեջ, շարունակում է դիմագրավել ահագնացող ցրտերին:
Կանադական "Caldera Resources Int." ընկերությունը մեծ ցանկություն ունի գնելու Սյունիքի մարզի Լիճքվազ-Թեյի ոսկու հանքավայրը:
Dundee Precious Metals ընկերության կայուն զարգացման դեպարտամենտի փոխնախագահ Ադրիան Գոլդսթոնը նոյեմբերի 24-ին Լոնդոնում տեղի ունեցած Վերակառուցման եւ զարգացման եվրոպական բանկի (ՎԶԵԲ) աշխատանքային հանդիպման ժամանակ հայտարարել է, թե Deno Gold Mining ընկերության ամենամեծ սոցիալական ձեռքբերումն այն է, որ ընկերությունն աշխատում է:
2007-ին "Գորիսի միկրոշարժիչ" ԲԲ ընկերության հիմնական բաժնետեր դարձավ Կարեն Առուշանյանը, որը եւ նոր սկիզբ դրեց ձեռնարկության վերականգնման ճանապարհին:
Վերջին մեկ-երկու տարում Ագարակ քաղաքում ուշագրավ ծրագրեր են իրականացվում ջրամատակարարման բարելավման ուղղությամբ, որը քաղաքի հիմնադրման ժամանակներից ի վեր արմատական լուծում չէր ստացել:
Ինչպես տեղեկացնում է "Մեղրու ՃՇՇՁ" ԲԲ ընկերության տնօրեն Ազատ Գասպարյանը, մինչեւ նոր տարի Արաքսաշենը կստանա խմելու ջուր:
Թերթի նախորդ համարում հրապարակել էինք "Ա1+"-ի "Ամեն ինչ ջարդել են եկեղեցում" վերտառությամբ տեղեկատվությունը, որին արձագանքել է Պատմական միջավայրի պահպանության Սյունիքի մարզային ծառայության պետ Աստղիկ Հակոբյանը:
2009թ. դեկտեմբերի 20-ին լրանում է պետական եւ կուսակցական նշանավոր գործիչ, մեր մեծ հայրենակից Սուրեն Հակոբի Թովմասյանի ծննդյան հարյուր ամյակը:
ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ, ՀՀ պետական մրցանակի դափնեկիր, Հայաստանի ազգային պատկերասրահի տնօրեն, պրոֆեսոր Փարավոն Միրզոյանը ծնվել է 1949թ. դեկտեմբերի 1-ին Սյունիքի մարզի Սալվարդ գյուղում:
1993թ. հերոսաբար զոհված ազատամարտիկ Աղվան Մինասյանի անունը Սիսիանի շրջխորհրդի գործկոմը փորձել էր հավերժացնել նույն տարում` Սիսիանի մանկապատանեկան ստեղծագործության կենտրոնը կոչելով նրա անվամբ:
Նոյեմբերի վերջին շաբաթ օրը Կապանում նշանավորվեց երկու բարեգործական ձեռնարկների հանդիսավոր բացման արարողությամբ, որին մասնակցում էին նաեւ հանրապետության տարբեր վայրերից ժամանած հյուրեր: Մի դեպքում ընտանեկան ջերմությունից զրկված մարդիկ իրենց կյանքի մայրամուտն անցկացնելու նպաստավոր պայմաններ ստացան, մյուս դեպքում` բարեգործի միջոցներով վեր հառնեց հավատի մի տաճար:
2009 թվականի սեպտեմբերի 17-ին կառավարությունը որոշակի լրացումներ եւ փոփոխություններ է կատարել դեռեւս 2006 թվականի նոյեմբերի 2-ին հանրապետության մարզերի առողջապահական համակարգերի օպտիմալացման ծրագրերը հաստատող որոշման մեջ, ըստ որի օպտիմալացման արդյունքում պիտի միավորվեն "Մեղրու բժշկական կենտրոն" եւ "Ագարակի հիվանդանոց" ՓԲ ընկերությունները` ստեղծելով մեկ` "Մեղրու տարածաշրջանային բժշկական կենտրոն" ՓԲԸ: Մեղրու պոլիկլինիկայի շենքում կիրականացվեն թերապեւտիկ եւ մանկական ծառայությունները, իսկ Ագարակի հիվանդանոցում` վիրաբուժական, մանկաբարձագինեկոլոգիական եւ ինֆեկցիոն ծառայությունները: Այսպիսի մասնատումը հարուցել է Մեղրու բնակչության բողոքն ու դժգոհությունը, տարբեր խոսակցությունների տեղիք տվել: Խնդրո առարկային առնչվող որոշ պարզաբանումներ ստանալու համար դիմեցինք Սյունիքի մարզպետ Սուրեն Խաչատրյանին:
Նոյեմբերի վերջին կայացած ընտրությամբ ՀՊՃՀ Կապանի մասնաճյուղի տնօրեն է վերընտրվել (միաձայն) տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Սեյրան Բալասանյանը: Ընդ որում, պաշտոնի համար այլ հավակնորդներ չեն եղել, եւ նա միակ թեկնածուն էր: Ընտրությունն անց է կացրել 32 հոգուց բաղկացած ՀՊՃՀ կառավարման խորհուրդը, որը ղեկավարում է Ֆադեյ Սարգսյանը. բարձր է գնահատվել հավակնորդի ներկայացրած` մասնաճյուղի գործունեության ծրագիրը:
Դեկտեմբերի 10-ին Սիսիանում տեղի ունեցավ մարզխորհրդի արտագնա նիստ, որին մասնակցում էին մարզխորհրդի անդամներ, Սյունիքի մարզպետարանի վարչությունների եւ բաժինների պետեր, քաղաքային եւ գյուղական համայնքների ղեկավարներ, ՀՀ տարածքային կառավարման նախարարության ներկայացուցիչներ:
2009թ. դեկտեմբերին լրանում է խորհրդային զորքերի՝ Աֆղանստան ներխուժման 30 տարին: Աֆղանական թեման շարունակում է մնալ արդիական:
ԼՈՒՐԵՐ
Կապանի երկրագիտական թանգարանը մարզկենտրոնի №6 միջնակարգ դպրոցում դեկտեմբերի 1-ին կազմակերպեց գիտաժողով` նվիրված ազգային, հասարակական-քաղաքական գործիչ, լեռնային ինժեներ Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանի ծննդյան 130-ամյա հոբելյանին: Մինչ միջոցառումն սկսվելը, ներկաները ծանոթացան ազգային գործչի կյանքին ու ժամանակին նվիրված փաստական նյութերի հարուստ ցուցադրությանը: Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանի ապրած ժամանակաշրջանին էր առնչվում Կապանի երկրագիտական թանգարանի տնօրեն Գրիշա Սմբատյանի զեկուցումը, թանգարանի գիտաշխատող Հասմիկ Պետրոսյանը ներկայացրեց Մելիք-Ստեփանյան գերդաստանի կանանց, Ռոբերտ Էջանանցին անդրադարձավ Մելիք-Ստեփանյան գերդաստանի տոհմագրությանը: Գիտաժողովի ավարտին Եղեգի դպրոցի տնօրեն Սմբատ Ստեփանյանը երախտագիտություն հայտնեց գիտաժողովը կազմակերպողներին եւ հետաքրքրական դրվագներ պատմեց պապի կյանքից:
Ոչ պաշտոնական այցով Մեղրիում էր Ռուսաստանի Դաշնության ժողովրդական արտիստ, արմատներով մեղրեցի Դմիտրի Խառատյանը: Այցի նպատակը Ռուսաստանի "1-ին ալիքի" "Իմ տոհմաբանությունը" հաղորդման համար նկարահանումներ կատարելն էր: Քաղաքի կենտրոնում հավաքված մեղրեցիների մեծ բազմությունն աղուհացով, պարողջյունով ու ծափահարություններով դիմավորեց դերասանին: Այնուհետեւ նրան ուղեկցեցին Մեղրու գեղագիտական կենտրոն, որի սաները հանդես եկան գեղարվեստական համարներով: Մեղրու քաղաքապետ Ս.Հայրապետյանը եւս ողջունեց Դ.Խառատյանին, նրան հուշանվերներ հանձնվեցին: Հուզիչ էր նաեւ դերասանի խոսքը, որն առաջին անգամ էր այստեղ. "Ահա, թե ինչ է նշանակում հայրենիք", - ասաց նա: ՌԴ ժողովրդական արտիստը ծաղիկներ դրեց մեղրեցի Հայրենական մեծ պատերազմի զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշարձանին եւ այցելեց իր նախնիների շիրմին: Երկօրյա այցի ընթացքում պատառիկներ նկարահանվեցին Մեղրու տեսարժան վայրերից:
"Հակամարտությունների ռեսուրսներ" բրիտանական կազմակերպության ֆինանսավորմամբ Ստեփանակերտի մամուլի ակումբը, "Ինտերնյուս Հայաստան" եւ "Ինտերնյուս Ադրբեջան" կազմակերպություններն իրականացնում են ղարաբաղյան հակամարտության մասին պատմող "Կինոերկխոսություններ" ծրագիրը, որի նպատակը կինոյի լեզվով հակամարտությունների խաղաղ կարգավորման կոչ անելն է: Նկարահանվել է հինգ ադրբեջանական եւ հինգ հայկական ֆիլմ: Դրանք ցուցադրվել են Երեւանում ու Արցախում: Նոյեմբերի 27-ին երիտասարդական միջոցառումների կազմակերպման Սյունիքի մարզային կենտրոնում կապանցիները հնարավորություն ունեցան դիտել չորս ֆիլմ, որոնց խնդիրն է հակամարտող երկու կողմերին ներկայացնել, թե ինչ է կատարվում Ադրբեջանում եւ ինչ է կատարվում Ղարաբաղում: "Ոսկե ծիրան-2009" կինոփառատոնում այս ծրագրի ֆիլմերից մեկը` "Կովկասցի զարմուհին", ստացել է հատուկ դիպլոմ` վավերագրական կինոնկար անվանակարգում: "Ինտերնյուսի" արտադրության բաժնի ղեկավար Հարություն Մանսուրյանը նշեց, որ պարտադիր պայման չէ ֆիլմերը ցուցադրել ՀՀ մարզերում, պարզապես Կապանը եղել է հակամարտության գոտում, կապանցին ապրել է պատերազմը, այդ պատճառով մտածեցին, որ ֆիլմերը կհետաքրքրեն կապանցիներին: Յուրաքանչյուր ֆիլմի ցուցադրությունից հետո ներկաները քննարկում էին դրանք: Կապանում կինոնկարների ցուցադրության կազմակերպման աշխատանքներին աջակցել է "Երկյակ" Հ/Կ-ն:
Դեկտեմբերի 9-ին, որը ՄԱԿ-ը կոռուպցիայի դեմ պայքարի միջազգային օր է հռչակել, "Շահերի պաշտպանության եւ աջակցության Սյունիքի կենտրոնը" հանդես եկավ հաշվետվությամբ` գործունեության մեկ տարում իրականացրած աշխատանքների, գրանցած կոռուպցիոն դեպքերի, կոռուպցիայի դեմ պայքարում կատարած դիտարկումների վերաբերյալ: Նշված ժամանակահատվածում կենտրոնի թեժ գծով զանգահարել է 24 հոգի, տրամադրվել է 297 խորհրդատվություն, ձեւակերպվել է 80 հայցադիմում, դիմում, նամակ, գրություն, դատարան կամ դատախազություն է ուղարկվել 13 գործ: Դիմումների 55 տոկոսն առնչվել է սեփականության իրավունքի խախտմանը, 40 տոկոսը` աշխատանքային իրավունքի խախտմանը, 4 տոկոսը` անձնական անձեռնմխելիության խախտմանը, 1 տոկոսը` այլ: Կենտրոնի տնօրեն Տ.Ստեփանյանն արձանագրեց, որ մարզում բավականին դժվար է գործում "Տեղեկատվության ազատության մասին ՀՀ օրենքը": Հանդիպմանը ներկա տարբեր պետական ու հասարակական կառույցների ներկայացուցիչները քննարկեցին հայ հասարակության մեջ կոռուպցիան կանխարգելելու եւ մեղմելու հնարավորություններն ու միջոցները:
Քսանմեկ տարի առաջ բնության տարերքը` հզոր երկրաշարժը, փլատակների վերածեց հանրապետության մեկ երրորդը, զոհվեց մոտ 25 հազար մարդ: Դեկտեմբերի 7-ին մարզկենտրոնում հարգանքի տուրք մատուցվեց 1988-ի երկրաշարժի զոհերի հիշատակին: Մարզային եւ քաղաքային իշխանությունների ներկայացուցիչները, տարբեր տարիքի եւ զբաղմունքի մարդիկ այցելեցին Կապանի Շահումյանի հրապարակի պուրակում կանգնեցված երկրաշարժի զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշաքար-խաչքարին: Հոգեհանգստյան արարողություն կատարվեց, որից հետո մարզային եւ քաղաքային իշխանությունների ներկայացուցիչները պսակ դրեցին հուշաքարի պատվանդանին, վառվեցին հարյուրավոր մոմեր:
"Կապանը, ունենալով շենքային լայն բժշկական ցանց` 700 մահճակալով, որից 180-ը վիրաբուժական պրոֆիլի` պատերազմական գործողությունների ժամանակ իր վրա վերցրեց բժշկական ծառայության բեռը, մեծ օգնություն ցուցաբերեց ազատագրական շարժումն իրականացնող ջոկատներին` տրամադրելով նրանց շենքեր, ավտոտրանսպորտ, վիրաբուժական նյութեր, դեղորայք", – այս տողերն ընթերցում ենք Նիկոլայ Աղախանյանի "Հրազենային վնասվածքներով վիրավորների բժշկական օգնության առանձնահատկությունները սահմանամերձ գոտու հիվանդանոցում տեղային պատերազմական գործողությունների ժամանակ" դոկտորական ատենախոսության սեղմագրի մեջ: Նիկոլայ Աղախանյանը 1991-1996 թվականներին Կապանի շրջանային հիվանդանոցի գլխավոր բժիշկն էր եւ հայ-ադրբեջանական հակամարտության (1992-1994թթ.) տարիներին վիրաբուժության ասպարեզում ուսումնասիրությունները, դիտարկումներն ամբողջացրել է վերոհիշյալ թեմայով ատենախոսության մեջ, որը նոյեմբերի 6-ին նա պաշտպանեց Երեւանի Մ.Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանում:
Այս տարի "Հայաստան" համահայկական հիմնադրամի կողմից կազմակերպված հեռուստամարաթոնի համար, ինչպես նշել է հիմնադրամի տնօրեն Արա Վարդանյանը, նորություն էր երկու մեծ կտակ ստանալը` մեկը` Ֆրանսիայում, մյուսը` Անգլիայում: Ֆրանսիայում ստացվել է 1.5 մլն եվրո կտակ, ինչի միջոցով Շուշի քաղաքում վերակառուցվելու է Մուրացանի անվան դպրոցը` դառնալով նաեւ ուսումնարան: Իսկ Անգլիայից ստացված 1 մլն դոլարով վերանորոգվելու է Կապանի հիվանդանոցի մանկական բաժանմունքը, որի նախագիծը եւս պատվիրված է, եւ մոտ 2 ամսից այն պատրաստ լինելուց հետո անցում կկատարվի մրցութային փուլին: