… 1992-ի հունվարին Հայաստանի Հանրապետությունն ունեցավ առաջին պաշտպանության նախարարը. լրանում է մեր նորագույն պատմության նշանակալի ձեռքբերումներից մեկի` հայոց բանակի 18-րդ տարեդարձը, բայց իրականում մեր բանակը ծնունդ է առել քիչ ավելի վաղ` 1990-ի սեպտեմբերին, երբ հանրապետության ներքգործնախարարության կազմում ստեղծվեց հատուկ գունդը` առաջին կազմավորված զինվորական ստորաբաժանումը: Սպարապետ Վազգեն Սարգսյանի վկայությամբ, բանակի ստեղծման նախագիծը պատրաստ էր դեռեւս 1990-ից: 1991-ի դեկտեմբերին, երբ փլուզվեց Խորհրդային Միությունը, անկախություն ձեռք բերած 15 հանրապետությունները սկսեցին ինքնուրույն տնօրինել իրենց ճակատագիրը: Այդ ժամանակ էլ ավելի հրատապ դարձավ կանոնավոր բանակ ստեղծելու խնդիրը, ինչն իրողություն դարձավ 1992-ի հունվարի 28-ին: Տողանի կանգնած սպաներին եւ զինվորներին օրվա խորհուրդը ներկայացրեց գնդի անձնակազմի հետ տարվող աշխատանքների գծով հրամանատարի տեղակալ, մայոր Արթուր Ադամյանը: Նա մասնավորապես ընդգծեց այն միտքը, որ հայոց բանակի մարտունակությունից է կախված Հայաստան աշխարհի անվտանգության ապահովումը: Իսկ այդ ամենին հասնելու համար անհրաժեշտ է ամենօրյա, տքնաջան աշխատանք. յուրաքանչյուր սերժանտ, ենթասպա եւ սպա պետք է ընդունի այն պարզ ճշմարտությունը, որ հենց իրենից է կախված իր ստորաբաժանման, իր զորամասի մարտունակությունը:
Զորամասի հրամանատարի տեղակալը ներկաներին հիշեցրեց Ագարակի զորամասի անցած մարտական ուղին, զորամաս, որ հայ-ադրբեջանական հակամարտության ամբողջ ընթացքում ՀՀ եւ ԼՂՀ սահմանամերձ շրջաններում մասնակցել եւ իր ուսերին է կրել ազատագրական պայքարի ծանր, բայց պատվավոր բեռը, 1991-ի օգոստոսի 8-ին գնդի պայքարի արդյունքում ազատագրվել է Նյուվադի գյուղը, 1992-ի օգոստոսի 16-17-ին` Խոշլիդաղը, 1993 նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին ազատագրվել է Բարթազ սարը, իսկ 1994-ի հունվարից մինչեւ մայիս ընկած ժամանակահատվածում գունդը մասնակցել է Արցախի պաշտպանության համար մղված լայնածավալ մարտական գործողություններին` Հորադիզի, Ֆիզուլիի եւ Աղդամի ուղղություններով: ՀՀ սահմանների եւ պատմական Հայաստանի տարածքների ազատագրման համար մղված մարտական գործողությունների ժամանակ հայրենիքի փրկության զոհասեղանին իրենց կյանքն են դրել գնդի 48 մարտիկ, իսկ վիրավորների թիվը գերազանցում է 80-ը: Իրենց անունը պատվով են պսակել Հրաչիկ Մկրտչյանը, Սուրիկ Հովհաննիսյանը, Արտակ Ասլանյանը, Արայիկ Բունիաթյանը, Գեւորգ Խաչատրյանը, Ավետիս Օհանյանը, Ալյոշա Մելքումյանը, Խաչիկ Զաքարյանը, Գեւորգ Միքայելյանը եւ, իհարկե, գնդի հիմնադիր հրամանատար, գնդապետ Ղեւոնդ Հովհաննիսյանը:
Ողջույնի խոսքով գնդի սպաներին եւ զինվորներին դիմեց Մեղրու քաղաքապետ Սերգեյ Հայրապետյանը, իսկ մայոր Լյովա Խաչատրյանը հրապարակեց "Երկրապահ կամավորականների միության" վարչության նախագահ, Արցախի հերոս, գեներալ-լեյտենանտ Մանվել Գրիգորյանի` բանակի օրվա առթիվ շնորհավորական ուղերձը, որում մասնավորապես ասված էր. "Դարեր շարունակ չունեինք պետություն եւ պետականություն: Պահպանվել էր միայն անկախության եւ ազատության գաղափարը: Սակայն մեր ժողովուրդն իր ոգու եւ կամավորականների խիզախության շնորհիվ ամրագրեց անկախության ձգտումը, ռազմադաշտի հաջողությունները, պետության սահմանները, բանակի անպարտելիությունն ու այսօրվա խաղաղությունը: Խաղաղություն, որ ապահովում է երկրի ու տնտեսության բնականոն զարգացում, որի գրավականը եւ պահապանը մեր հզոր բանակն է` ծնված երկրապահի ոգու եւ ժողովրդի սիրո շաղախից":
Ողջույնի խոսքով հանդես եկան Ագարակի Եղիշե Չարենցի անվան միջնակարգ դպրոցի աշակերտները: Բանակի կազմավորման 18-րդ ամյակի առթիվ իր հայրական օրհնությունն էր բերել Մեղրու տարածաշրջանի հոգեւոր հովիվ տեր Ընծա քահանա Միրզոյանը: Հանրահավաքն ավարտվելուց հետո տեղի ունեցավ հանդիսավոր շքերթ, որից հետո տոնակատարության մասնակիցները շարժվեցին դեպի Ագարակի հուշահամալիր, ծաղիկներ դրեցին Երկրորդ աշխարհամարտում, Արցախյան պատերազմում ընկած զինվորների հիշատակը հավերժացնող հուշարձաններին, ինչպես նաեւ վաղամեռիկ գնդապետ Ղեւոնդ Հովհաննիսյանի շիրիմին:
Տոնից անպակաս էին զինվորներին եւ սպաներին ուղղված մաղթանքները, որոնցից մեկն առանձնապես տպավորվել է` թող որ ձեր կրակած փամփուշտները լինեն զորավարժություններում եւ հրաձգարաններում:
ՎԱՀՐԱՄ ՕՐԲԵԼՅԱՆ