Լինելով Սիսիանում` նախեւառաջ, հետաքրքրվեցինք տարածաշրջանի հակահամաճարակային իրավիճակով: Դա բնավ էլ ինքնանպատակ չէր: Ծղուկում 2009-ին բռնկված բրուցելյոզի համաճարակն առավել թանկ էր նստել գյուղացիների վրա: Տնտեսությունը համարվել էր անապահով, եւ այն առողջացնելու խնդիր էր դրվել անասնաբուժական ծառայության առջեւ: Դրան միտված քայլերը ներկայացնելու համար Սիսիանի անասնաբուժական պետական տեսուչ Ժեվիկ Սանթրյանը նախ դիմեց թվերի լեզվին. 2009-ին Սիսիանի տարածաշրջանում բրուցելյոզ հիվանդությունը հայտնաբերելու նպատակով կատարվել է 19 952 հետազոտություն` նախատեսված 17 444-ի փոխարեն: Ընդ որում, եթե տնտեսությունն անապահով է համարվում, հետազոտություն իրականցվում է ամեն ամիս: Ինչեւէ, մոտ 20 000 հետազոտությունից դրական ռեակցիա է ունեցել 332 հետազոտություն, որից 220-ը` Ծղուկում: Փաստորեն, տարածաշրջանում դրական ռեակցիայի դեպքերը 100-ից քիչ ավելի են, ինչն իրականացված հետազոտության դեպքում անասնաբուժական պետական տեսչի գնահատմամբ աննշան թիվ է: Տուբերկուլյոզի դեմ կատարված 17 458 հետազոտությունից դրական արդյունք է տվել 29-ը, իսկ մանր եղջերավոր անասունների շրջանում բրուցելյոզի հայտնաբերման ուղղությամբ կատարված 17 013 հետազոտությունից (ի դեպ, պլանով նախատեսված էր 10 000 հետազոտություն) դրական արդյունք է գրանցվել 237 դեպքում: Պետպատվերի շրջանակներում պատվաստումներ են կատարվել սիբիրախտի, դաբաղի, թռչունների էմկարի, մեղուների վարատոզի դեմ, ինչքան պատվաստանյութ էր նախատեսվել, իրացվել է: Այն անասնագոմերը, որտեղ հիվանդ անասուն է հայտնաբերվել, կրկնակի ախտահանվել են, ի դեպ, վերջերս մարզին հատկացվել է ախտահանող մեքենա:
Ինչպես հայտնեց Ժ.Սանթրյանը, նոյեմբերի 9-ից մինչեւ 25-ը միայն Սյունիքի մարզում 20 տարվա մեջ առաջին անգամ անցկացվել է էգ հորթերի եւ էգ գառների պատվաստում բրուցելյոզի դեմ: Պատվաստանյութն իսպանական է, իսկ ծրագիրը ֆինանսավորել է իտալական "Ֆաուն" կազմակերպությունը: Դա շարունակական բնույթ է կրելու, ինչպես հավաստիացրեց տարածաշրջանի անասնաբուժական պետական տեսուչը, եւ մարտ ամսին մինչեւ 3-ից 6 ամսական գառների եւ մինչեւ 1 տարեկան էգ հորթերի պատվաստում է նախատեսվում, նույն գործընթացը կլինի աշնանը: Արդյունքում` 3-4 տարի հետո, Սյունիքում պատվաստված կլինի ողջ մայրական կազմը:
Խնդրո առարկային առնչվող հարցով հեռախոսազրույց ունեցանք ՀՀ գյուղնախարարության սննդամթերքի անվտանգության եւ անասնաբուժական պետական տեսչության Սյունիքի մարզային կենտրոնի պետ Էդգար Թոխսանցի հետ: Նախ հետաքրքրում էր, թե Ծղուկում անասնատերերը ստացե՞լ են կորսված կովերի դիմաց փոխհատուցումը: Պարզվեց, որ ցայսօր, թեեւ մարզպետը լրջորեն զբաղված է այդ խնդրով, ոչ մի փոխհատուցում չեն ստացել: Եվ ոչ միայն. դեռեւս 2008-ին ժանտախտի պատճառով սատկած խոզերի դիմաց եւս փոխհատուցում չի տրվել:
Իսկ արդյոք Ծղուկում վիճակը "պայթյունավտա՞նգ" չէ հարցին, Է.Թոխսանցը պատասխանեց, որ վերջին ստուգման ժամանակ (դեկտեմբերի 4-ին եւ 5-ին) Ծղուկում հայտնաբերվել է բրուցելյոզով հիվանդ երկու կով: Ընդ որում, հետազոտության է ենթարկվել մոտ 300 խոշոր եղջերավոր անասուն: Հետազոտված 530 մանր եղջերավոր անասունից վարակված է եղել 9-ը: Սյունիքի մարզում, մասնավորապես Գորիսի եւ Կապանի տարածաշրջաններում գլուխ է բարձրացրել պաստերելյոզը, որով վարակվում են խոզերը: Եվ առանց պատվաստման, այն էլ պետպատվերի շրջանակներում, դժվար կլինի պայքարել այդ հիվանդության դեմ: Մարզի գլխավոր անասնաբույժն ավելացրեց, որ փետրվարին պարզ կլինի` այդ նպատակով պատվաստանյութ կհատկացնե՞ն, թե՞ ոչ:
Մարզի գլխավոր անասնաբույժը տեղեկացրեց նաեւ, որ նախարարի մի այլ հրամանով իրենք ստուգումներ են անցկացրել դպրոցական եւ նախադպրոցական հիմնարկների խոհանոցներում, մթերքների, հատկապես մսամթերքի նմուշներն ուղարկել փորձաքննության, մասնավորապես մանկապարտեզների եւ դպրոցների խոհանոցներին արգելվել է աղացած միս ձեռք բերել, հանձնարարվել է միսը գնել եւ աղալ տեղում: Ամանորի նախօրեին մսի խանութներում անցկացվել են ստուգայցեր, մսի փորձանմուշներ ուղարկվել "Ագարակ-թեսթ" ընկերությանը, իսկ ընդհանրապես առեւտրի տաղավարներում անցկացվել է մոնիտորինգ` ժամկետանց եւ չմականշված ապրանքներ հայտնաբերելու նպատակով: Միանգամից ասենք, որ արձանագրվել է այդպիսի ապրանքների 19 դեպք: Իսկ ինչպես հայտնեց "Ագարակ-թեսթ" սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերության տնօրեն Սեդա Արզումանյանը, ամփոփվել են փորձաքննության արդյունքները, մսի վեց փորձանմուշ չի համապատասխանել նորմատիվ փաստաթղթերի պահանջներին:
ՎԱՀՐԱՄ ՕՐԲԵԼՅԱՆ